ه‍.ش. ۱۳۸۹ بهمن ۲۷, چهارشنبه

گزارش کتاب «ويکنت دو نیم شده»

The_Cloven_Viscount«ويکنت دو نيم شده» اولين کتاب از سه کتاب مستقل مجموعه «نياکان ما» اثر «ايتالو کالوينو» است. این داستان دومین  اثر داستانی این نویسنده مشهور ايتاليايي/کوبايي نيز محسوب می‌شود. به طور مشخص قلم نويسنده در اين اثر هنوز به آن پختگی لازم معروف ايتالو کالوينو نرسیده است. هنوز نمی‌توان طنز سیاسی/اجتماعی ویژه کالوينو نظير کتاب «بارون درخت‌نشین» را در آن ديد و يا از آن ايجاز گویی و کم و پر گویی موجود در «شواليه ناموجود» و یا فانتزی خالص «کمدی کيهانی» اثری دید. اما در عوض رد پای نبوغ او را در ايده پردازی و شخصیت پردازی در اين کتاب می‌توانيد به وضوح ببينيد.

نوشتن در مورد این داستان، بدون آنکه آن را لو بدهی بسیار سخت است. داستان کتاب، همان‌طور که از عنوان آن مشخص است، داستان ويکنتی است که طی جنگ به دو نيمه تقسیم می‌شود. نيمی شر مطلق و نيمی خیر مطلق. او با به نمايش گذاشتن اين دو نيمه در مقابل زندگی مردم عادی که ترکیبی از اين دو هستند، کاريکاتوری از شخصیت‌های شر و خیر می‌سازد و ضمن آن نشان می‌دهد که همان قدر که شر مطلق مضر است، ممکن است خیر مطلق هم مشکل‌زا باشد و به وضوح از زبان شخصیت‌های داستان می‌شنویم که :«نیمه خوب به مراتب بدتر از نیمه بد است.»

اگر نگاهی به زندگی‌نامه ایتالو کالوینو بکنیم مشخص می‌شود که وی یک سال قبل از نوشتن داستان سفری به شوروی داشته است و اگر بخواهیم دیدگاه سیاسی را در این داستان بررسی کنیم، احتمالاً شخصیت خیر بیشتر به یک رفیق معتقد کمونیست می‌خورد تا یک سرمایه دار بی‌رحم! اما بیش از همه به نظر می‌رسید که این داستان یک هجو اجتماعی است و پر است از شوخی‌ها و کاریکاتورهای از شخصیت‌های مختلف. به خصوص کالوينو با دانشمندها و پزشک‌ها در این داستان خیلی شوخی کرده است. یکی از اولين شوخی‌هایش آنجا‌ست که پزشکان نیمه شر را پیدا می‌کنند و همه زخمی‌های در حال مرگ را رها می‌کنند تا بمیرند و به یک نیمه انسان که اصولاً امکان ادامه حیات برای آن  متصور نیست می‌پردازند تا او را نجات بدهند. در میانه و پایان کتاب هم با دکتر تریلونی بسیار شوخی می‌کند. به عنوان نمونه به معرفی دکتر توجه کنید:

«دکتر تریلونی انگلیسی بود. او پس از غرق شدن کشتی‌اش، سوار بر بشکه‌ای از شراب بردو به ولایت ما آمده بود. او سراسر عمرش پزشک نیروی دریایی بوده و در سفرهای خطرناکی، از جمله سیاحت‌های کاپیتان کوک معروف شرکت کرده بود. ولی از دنیا هرگز چیزی ندیده بود، چون همه وقتش را زیر عرشه به بازی ورق گذرانده بود.»

از آنجایی که دوست ندارم داستان را برای دوستانی که آن را نخوانده‌اند لو بدهم و می‌خواهم آن‌ها نیز از خواندن آن لذت ببرند، فقط توجه دوستان را به چند نکته کوچک جلب می‌کنم که در خواندن کتاب می‌توانند مورد نظر داشته باشند.

  •  نگاه طنز به جنگ‌های صلیبی و شوالیه بازی بخش اول داستان را پر کرده است. شاید نویسنده قصد داشته این موضوع را بیشتر بپردازد. اما بعد ناگهان به محیط ساده و بی آلایش روستایی می‌رود.
  • نیمه شر، نیمه راست و فاقد قلب آدم است و در عوض نیمه خیر نیمه چپ و دارای قلب است.
  • نیمه شر اول از راه میرسد و نیمه خیر بعداً. به نوعی اشاره میشود که تنها با بودن شر است که خیر معنا پیدا میکند.
  •  نیمه شر توسط پزشکان و علم نجات پیدا می‌کند و نیمه خیر توسط راهبان صلح جو نجات پیدا می‌کند.
  •  انتخاب راوی اول شخص بچه و حکایت از زبان او، باعث راحت دیدن و ساده دیدن ماجراهای پیچیده و غیر قابل قبول می‌شود. کالوینو این کار را بعداً در بارون درخت نشین نیز به خوبی انجام داد. در اول داستان ما از زبان یک کودک ماجرای لج بازی برادرش را می‌شنویم و باور می‌کنیم و بعد تمام اتفاقات غیر منتظر بعدی را هم قبول می‌کنیم. بررسی این روش استفاده از راوی، به نظرم یک شاهکار کالوینو می‌باشد.
  •  توجه به اقلیت‌ها در داستانهای کالوینو جایگاه خاصی دارد. او در این کتاب نیز با یک اقلیت مذهبی و یک اقلیت بیمار  با روش خاص خودش شوخی کرده است.
  • هر چند داستان عاشق شدن و نامزدی ویکنت شالوده اصلی داستان است تا نشان بدهد که تنها عشق است که می‌تواند خوبی و بدی را به هم پیوند بدهد. اما شخصیت نامزد ویکنت، یک کاریکاتور وارونه از شخصیت‌های مؤنث رمان‌های عاشقانه است.
  •  یکی از نکاتی که بد نیست در داستان به آن دقت کنید، مسری بودن شر و خیر در داستان است. وقتی تنها نیمه شر حضور دارد، مردم هم شرور می‌شوند و وقتی نیمه خیر از راه می‌رسد مردم هم رفتار خیرخواهانه از خودشان نشان می‌دهند.

از این کتاب ترجمه دیگری به نام «ویکنت شقه شده» هم به قلم بهمن محصص توسط انتشاراتی ثاقب در سال 1380 به چاپ رسیده است که چون آن ترجمه را در دسترس ندارم نمی‌توانم مقایسه‌ای بکنم. اما ترجمه پرویز شهدی به نظرم ساده و روان بود. وی قبلاً نیز ترجمه «شوالیه ناموجود» از همین نویسنده را انجام داده است و به اندازه کافی با نثر و دیدگاه کالوینو آشنا است. ضمن آنکه از اسم داستان هم مشخص است، نسبت به استفاده از کلمات ساده و روان فارسی تعصب دارد.

اینکه آیا می‌شود این کتاب را جزو فانتزی محسوب کرد یا رئالیست جادوئی کمی جایی بحث دارد. شاید تنها نکته فانتزی داستان، زنده ماندن دو نیمه انسان و تجمع نیروی خیر و شر فرد هر یک در یک نیمه است که از نظر عقلی غیر ممکن است. اما کالوینو آن را انجام شدنی فرض کرده و بقیه داستان حول همین واقعه می‌گردد. برخلاف رئالیست جادوئی چون تمام ماجرا حول همین نکته می‌چرخد، من آن را جزو ادبیات فانتزی تقسیم بندی می‌کنم. هر چند شاید فانتزی نازکی  محسوب شود.

در مجموع اگر بخواهم به این کتاب از میان سه‌گانه «نیاکان ما» کالوینو، نمره بدهم. پایین‌ترین نمره را به آن می‌دهم. در حالی که برای دادن بالاترین نمره بین بارون درخت‌نشین و شوالیه ناموجود ممکن است دو دل بشوم. هر چند بارون درخت‌نشین آخر سر برنده اصلی است.

در نهایت خواندن و لذت بردن از این کتاب را به همه دوستداران ایتالو کالوینو توصیه می‌کنم. به خصوص حالا که آثار طنز فاخر کمتر در قفسه‌های کتاب پیدا می‌شود، خواندن این اثر از کالوینو لذت خاص خود را دارد. کالوینو شما را به قهقهه نمی‌اندازد. اما در حال خواندن کتاب همیشه لبخند بر لب دارید و بعد از خواندنش نیز می‌توانید کلی روی آن فکر کنید. در ضمن خاصیت کتاب‌های کالوینو آن است که دوباره و چند باره خواندنش هم برای شما لذت بخش است.

مشخصات کتاب
نام كتاب: ويکنت دو نیم شده
نام اصلي: Il Visconte Dimezzato
The Cloven Viscount
نويسنده: ايتاليو کالوينو - Italo Calvino
مترجم: پرويز شهدی
ناشر:  نشر چشمه
نوبت چاپ:  پنجم بهار 1388
تعداد صفحه: 120 صفحه
شمارگان: 2000 نسخه
قيمت: 25,000 ریال
شابك : 964-362-110-0
باركد : 9789643621100

گزارش کتاب «دستیار حقوقی»

دستیار حقوقی یک اثر جدید از «جان گریشام» نویسنده معروف آثار جنائی است. جان گریشام اين روزها کمتر نیاز به معرفی دارد. اکثر کتاب‌خوان‌ها با آثار او، به خصوص آثار حقوقی‌اش آشنا هستند. حتی سینما روها هم چند اثر اقتباسی از آثار او را روی پرده دیده‌اند. گریشام با نوشتن در مورد وکلای جوان بهترین آثارش را خلق کرد و به قول معروف صاحب سبک خاص خودش شد. اما بعد از مدتی از این موضوع خسته شد و سراغ داستان‌های غیر حقوقی نظیر «کلبه نقاشی شده» رفت که از نظر من اصلاً موفق نبود. حتی وقتی سعی کرد در نقشی به غیر از وکیل مدافع بنویسد، مثلاً در «مرد معصوم» به عنوان متهم، باز هم موفقیت آن چنانی نداشت. اما من با کتاب حاضر بازگشت دوباره نویسنده به همان سبک «وکیلِ قهرمانِ» سابق، جشن می‌گیرم. هر چند شایعاتی است که گریشام در حال نوشتن یک داستان کودکانه است!

همین نکته که کتاب The Associate در کمتر از یک سال از زمان انتشارش در سال ژانویه 2009 به فارسی ترجمه و راهی بازار کتاب شده است، نشان از قدرت کلام این نویسنده و محبوبیت او در نزد فارسی‌زبان‌ها است. هر چند تیراژ 1500 تایی کتاب به شدت به این نکته طعنه میزند و تنها امیدمان این است که ناشر بنا به دلایل معلوم و مجهولی شماره حقیقی آن را اعلام نکرده باشد!

داستان این کتاب نیز درباره دانشجوی تازه فارغ‌التحصیل رشته حقوق است که این بار نه به دلخواه خود بلکه بر به خاطر یک حق‌السکوت گیری مجبور به استخدام در یک شرکت بزرگ حقوقی می‌شود. جان گریشام که خودش زمانی این دوران را گذرانده است، به خوبی بدبختی و مشکلات جوانانی این‌چنینی را به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد افسانه ثروت وکلا از کجا آغاز و به کجا پایان می‌گیرد. نظام این شرکت‌ها نوعی برده‌داری نوین است و در آن هر شخص زیر دستانش را استثمار می‌کند. البته در نهایت بعد از سال‌ها بهره‌کشی ممکن است یک برده نیز خود به یک برده‌دار تبدیل شود. این بخش از داستان بسیار شبیه به داستان شرکت شاهکار معروف نویسنده می‌باشد و تا حدودی برای خواننده حرفه‌ای تکراری به نظر می‌رسد.

نکته جدیدی که در این داستان به آن اشاره می‌شود، خطراتی ناشناخته‌ و غیر منتظره‌ای است که یک وکیل ممکن است با آن روبرو گردد. مسئله‌ای شبیه به جاسوسی صنعتی! البته جای تعجب دارد که برخلاف بخش امنیت در داستان شرکت و سایر داستان‌های نویسنده، این بار که داستان امنیتی‌تر از همیشه هست، هیچ خبری از بخش امنیت و کارکنان خشن آن در داستان نیست.

در این داستان نویسنده تلاش کرده است که به حوزه امنیت دیجیتالی وارد شود، اما به نظر من باید در این رابطه خیلی بیشتر تحقیق یا مشاوران حرفه‌ای‌تر برای خود انتخاب می‌کرد. وقتی این موضوع نکته اصلی در یک داستان است، خواننده علاقه دارد به اطلاعات بیشتر از آنچه که هر روزه در گوشه و کنار می‌شنود، دست پیدا بکند.

این داستان هم مثل دیگر داستان‌های نویسنده و البته به عنوان یک شبه پرونده حقوقی بسیار شبیه یک سرسره بزرگ است که شما مجبور هستید پله پله و با زحمت بیش از پنج ششم صفحات کتاب را طی کنید، تا تنها برای لحظاتی کوتاه لذت یک سرسره سواری تند را بچشید. مشکل اینجاست که برخلاف بسیاری از دیگر کتاب‌های نویسنده نظیر «شرکت» یا «باران ساز» این بار شاید پایان چندان خوشی در راه نباشد و مثل آن می‌ماند که بعد از یک سرسره سواری تند با صورت روی یک تخته سنگ فرود بیایید.

اما از این سه ضعف داستان یعنی عدم حضور نیروهای امنیتی، عدم اطلاع‌رسانی دقیق‌تر و حرفه‌ای‌تر در حوزه امنیت دیجیتالی و پایان نه چندان خوشایند داستان که بگذریم، کتاب برای مدتی شما را حسابی مشغول می‌کند. به خصوص دید انتقادی نویسنده به ریخت و پاش‌های بی‌حد و حصر بودجه نظامی، سیستم برده‌داری و برده پذیری شرکت‌های بزرگ، زندگی ناسالم وکلا و ثروت نامشروع آن‌ها، تشویق به کمک به همنوع و زندگی در شهرهای کوچک نکات قابل توجه این داستان است.

خوشبختانه داستان توسط دکتر فریده مهدوی دامغانی که یک مترجم حرفه‌ای است، ترجمه شده است. وی که قبلاً نیز کتاب‌های «مرد معصوم» و «پادشاه زيانکاران» از همین نویسنده را ترجمه کرده است، این بار نیز با به خوبی از پس ترجمه این اثر برآمده است. هر چند من به عنوان یک خواننده زیاده‌طلب دوست داشتم که کمی پا نویس حقوقی برای بالاتر بردن اطلاعات حقوقی من و مقایسه نظام آمریکا با سایر جاهای دنیا بالاخص ایران در کتاب اضافه می‌شد و این تنها با وجود یک مترجم آشنا با نظام حقوقی و یا یک مشاور ترجمه امکان پذیر می‌باشد.

در نهایت اگر شما از خوانندگان شاهکارهای معروف این نویسنده باشید، احتمالاً بدون نیاز به توصیه من آن‌را خواهید خرید و اگر نه توصیه می‌کنم با یکی از شاهکارهای این نویسنده مثل «شرکت» یا «باران ساز» شروع به خواندن آثار این نویسنده بکنید. اما اگر به بحث جاسوسی و به خصوص جاسوسی صنعتی علاقه‌مند هستید و یا اگر در مورد امنیت دیجیتالی آدم نا آشنایی هستید، این اثر می‌توانند اطلاعات خوبی در اختیار شما بگذارد. به خصوص اگر شما مدیر یک شرکت هستید، این کتاب می‌تواند اطلاعات شما را در مورد امنیت دیجیتالی محیط کار و اسرار شرکت و همچنین چگونگی بالا بردن راندمان کارکنان و احیاء یک نظام برده‌داری در شرکت به شما کمک کند. در ضمن اگر شما یک دانشجو هستید که در پارتی‌های شبانه شرکت می‌کنید، توصیه می‌کنم حتماً این کتاب را بخوانید، ممکن است روزی شما قربانی باشید.


مشخصات کتاب
نام كتاب: دستیار حقوقی
نام اصلي: The Associate
نويسنده: جان گریشام - John Ray Grisham
مترجم: فريده مهدوی دامغانی
ناشر: انتشارات کتاب سرای نیک
نوبت چاپ: اول 1389
تعداد صفحه: 695 صفحه
شمارگان: 1500 نسخه
قيمت: 130,000 ریال
شابك : 978-964-2953-34-9
باركد : 9789642953349