ه‍.ش. ۱۳۸۹ بهمن ۲۷, چهارشنبه

گزارش کتاب «ويکنت دو نیم شده»

The_Cloven_Viscount«ويکنت دو نيم شده» اولين کتاب از سه کتاب مستقل مجموعه «نياکان ما» اثر «ايتالو کالوينو» است. این داستان دومین  اثر داستانی این نویسنده مشهور ايتاليايي/کوبايي نيز محسوب می‌شود. به طور مشخص قلم نويسنده در اين اثر هنوز به آن پختگی لازم معروف ايتالو کالوينو نرسیده است. هنوز نمی‌توان طنز سیاسی/اجتماعی ویژه کالوينو نظير کتاب «بارون درخت‌نشین» را در آن ديد و يا از آن ايجاز گویی و کم و پر گویی موجود در «شواليه ناموجود» و یا فانتزی خالص «کمدی کيهانی» اثری دید. اما در عوض رد پای نبوغ او را در ايده پردازی و شخصیت پردازی در اين کتاب می‌توانيد به وضوح ببينيد.

نوشتن در مورد این داستان، بدون آنکه آن را لو بدهی بسیار سخت است. داستان کتاب، همان‌طور که از عنوان آن مشخص است، داستان ويکنتی است که طی جنگ به دو نيمه تقسیم می‌شود. نيمی شر مطلق و نيمی خیر مطلق. او با به نمايش گذاشتن اين دو نيمه در مقابل زندگی مردم عادی که ترکیبی از اين دو هستند، کاريکاتوری از شخصیت‌های شر و خیر می‌سازد و ضمن آن نشان می‌دهد که همان قدر که شر مطلق مضر است، ممکن است خیر مطلق هم مشکل‌زا باشد و به وضوح از زبان شخصیت‌های داستان می‌شنویم که :«نیمه خوب به مراتب بدتر از نیمه بد است.»

اگر نگاهی به زندگی‌نامه ایتالو کالوینو بکنیم مشخص می‌شود که وی یک سال قبل از نوشتن داستان سفری به شوروی داشته است و اگر بخواهیم دیدگاه سیاسی را در این داستان بررسی کنیم، احتمالاً شخصیت خیر بیشتر به یک رفیق معتقد کمونیست می‌خورد تا یک سرمایه دار بی‌رحم! اما بیش از همه به نظر می‌رسید که این داستان یک هجو اجتماعی است و پر است از شوخی‌ها و کاریکاتورهای از شخصیت‌های مختلف. به خصوص کالوينو با دانشمندها و پزشک‌ها در این داستان خیلی شوخی کرده است. یکی از اولين شوخی‌هایش آنجا‌ست که پزشکان نیمه شر را پیدا می‌کنند و همه زخمی‌های در حال مرگ را رها می‌کنند تا بمیرند و به یک نیمه انسان که اصولاً امکان ادامه حیات برای آن  متصور نیست می‌پردازند تا او را نجات بدهند. در میانه و پایان کتاب هم با دکتر تریلونی بسیار شوخی می‌کند. به عنوان نمونه به معرفی دکتر توجه کنید:

«دکتر تریلونی انگلیسی بود. او پس از غرق شدن کشتی‌اش، سوار بر بشکه‌ای از شراب بردو به ولایت ما آمده بود. او سراسر عمرش پزشک نیروی دریایی بوده و در سفرهای خطرناکی، از جمله سیاحت‌های کاپیتان کوک معروف شرکت کرده بود. ولی از دنیا هرگز چیزی ندیده بود، چون همه وقتش را زیر عرشه به بازی ورق گذرانده بود.»

از آنجایی که دوست ندارم داستان را برای دوستانی که آن را نخوانده‌اند لو بدهم و می‌خواهم آن‌ها نیز از خواندن آن لذت ببرند، فقط توجه دوستان را به چند نکته کوچک جلب می‌کنم که در خواندن کتاب می‌توانند مورد نظر داشته باشند.

  •  نگاه طنز به جنگ‌های صلیبی و شوالیه بازی بخش اول داستان را پر کرده است. شاید نویسنده قصد داشته این موضوع را بیشتر بپردازد. اما بعد ناگهان به محیط ساده و بی آلایش روستایی می‌رود.
  • نیمه شر، نیمه راست و فاقد قلب آدم است و در عوض نیمه خیر نیمه چپ و دارای قلب است.
  • نیمه شر اول از راه میرسد و نیمه خیر بعداً. به نوعی اشاره میشود که تنها با بودن شر است که خیر معنا پیدا میکند.
  •  نیمه شر توسط پزشکان و علم نجات پیدا می‌کند و نیمه خیر توسط راهبان صلح جو نجات پیدا می‌کند.
  •  انتخاب راوی اول شخص بچه و حکایت از زبان او، باعث راحت دیدن و ساده دیدن ماجراهای پیچیده و غیر قابل قبول می‌شود. کالوینو این کار را بعداً در بارون درخت نشین نیز به خوبی انجام داد. در اول داستان ما از زبان یک کودک ماجرای لج بازی برادرش را می‌شنویم و باور می‌کنیم و بعد تمام اتفاقات غیر منتظر بعدی را هم قبول می‌کنیم. بررسی این روش استفاده از راوی، به نظرم یک شاهکار کالوینو می‌باشد.
  •  توجه به اقلیت‌ها در داستانهای کالوینو جایگاه خاصی دارد. او در این کتاب نیز با یک اقلیت مذهبی و یک اقلیت بیمار  با روش خاص خودش شوخی کرده است.
  • هر چند داستان عاشق شدن و نامزدی ویکنت شالوده اصلی داستان است تا نشان بدهد که تنها عشق است که می‌تواند خوبی و بدی را به هم پیوند بدهد. اما شخصیت نامزد ویکنت، یک کاریکاتور وارونه از شخصیت‌های مؤنث رمان‌های عاشقانه است.
  •  یکی از نکاتی که بد نیست در داستان به آن دقت کنید، مسری بودن شر و خیر در داستان است. وقتی تنها نیمه شر حضور دارد، مردم هم شرور می‌شوند و وقتی نیمه خیر از راه می‌رسد مردم هم رفتار خیرخواهانه از خودشان نشان می‌دهند.

از این کتاب ترجمه دیگری به نام «ویکنت شقه شده» هم به قلم بهمن محصص توسط انتشاراتی ثاقب در سال 1380 به چاپ رسیده است که چون آن ترجمه را در دسترس ندارم نمی‌توانم مقایسه‌ای بکنم. اما ترجمه پرویز شهدی به نظرم ساده و روان بود. وی قبلاً نیز ترجمه «شوالیه ناموجود» از همین نویسنده را انجام داده است و به اندازه کافی با نثر و دیدگاه کالوینو آشنا است. ضمن آنکه از اسم داستان هم مشخص است، نسبت به استفاده از کلمات ساده و روان فارسی تعصب دارد.

اینکه آیا می‌شود این کتاب را جزو فانتزی محسوب کرد یا رئالیست جادوئی کمی جایی بحث دارد. شاید تنها نکته فانتزی داستان، زنده ماندن دو نیمه انسان و تجمع نیروی خیر و شر فرد هر یک در یک نیمه است که از نظر عقلی غیر ممکن است. اما کالوینو آن را انجام شدنی فرض کرده و بقیه داستان حول همین واقعه می‌گردد. برخلاف رئالیست جادوئی چون تمام ماجرا حول همین نکته می‌چرخد، من آن را جزو ادبیات فانتزی تقسیم بندی می‌کنم. هر چند شاید فانتزی نازکی  محسوب شود.

در مجموع اگر بخواهم به این کتاب از میان سه‌گانه «نیاکان ما» کالوینو، نمره بدهم. پایین‌ترین نمره را به آن می‌دهم. در حالی که برای دادن بالاترین نمره بین بارون درخت‌نشین و شوالیه ناموجود ممکن است دو دل بشوم. هر چند بارون درخت‌نشین آخر سر برنده اصلی است.

در نهایت خواندن و لذت بردن از این کتاب را به همه دوستداران ایتالو کالوینو توصیه می‌کنم. به خصوص حالا که آثار طنز فاخر کمتر در قفسه‌های کتاب پیدا می‌شود، خواندن این اثر از کالوینو لذت خاص خود را دارد. کالوینو شما را به قهقهه نمی‌اندازد. اما در حال خواندن کتاب همیشه لبخند بر لب دارید و بعد از خواندنش نیز می‌توانید کلی روی آن فکر کنید. در ضمن خاصیت کتاب‌های کالوینو آن است که دوباره و چند باره خواندنش هم برای شما لذت بخش است.

مشخصات کتاب
نام كتاب: ويکنت دو نیم شده
نام اصلي: Il Visconte Dimezzato
The Cloven Viscount
نويسنده: ايتاليو کالوينو - Italo Calvino
مترجم: پرويز شهدی
ناشر:  نشر چشمه
نوبت چاپ:  پنجم بهار 1388
تعداد صفحه: 120 صفحه
شمارگان: 2000 نسخه
قيمت: 25,000 ریال
شابك : 964-362-110-0
باركد : 9789643621100

2 نظرات:

دریایی گفت...

با سلام.
مجموعه ای ساخته ایم تا در کنار هم بتوانیم به فرهنگ این مرز و بوم خدمت کنیم.
مجموعه کتابخانه و تالار گفتمان دریایی با هدف توسعه و ترویج فرهنگ کتابخوانی الکترونیک از شما کاربر گرامی دعوت می نماید تا با مراجعه به انجمن و کتابخانه نیازهای خود را برطرف نمایید.
دانلود هزاران جلد کتاب با فرمت های مختلف قابل اجرا بر روی کامپیوتر و گوشی موبایل تنها گوشه ای از خدمات دریایی است که برای شما مهیا گردیده است...
رمان های ایرانی و خارجی کتاب های شعر و ادبیات کتاب های تخصصی و ...
"هم اکنون به ما بپیوندید"
نشانی کتابخانه :
wWw.Daryayi.Com
نشانی انجمن :
wWw.Forum.Daryayi.Com

ایدرم گفت...

چقد خوبه این کتاب ...